Matonge

Matonge is een bruisende wijk in Elsene, grenzend aan de Brusselse vijfhoek. Ze is nauwelijks enkele straten groot en wordt al sinds de jaren 1950 met de Congolese diaspora geassocieerd.

Maar waarom wonen er eigenlijk relatief weinig mensen met een Congolese, Rwandese of Burundese achtergrond in België? Waarom zijn er in de Belgische keuken geen gerechten uit de voormalige kolonie(s) ingeburgerd, zoals dat in Nederland of het Verenigd Koninkrijk wél het geval is?

De eerste Congolezen die naar België kwamen, deden dat niet uit vrije wil. Ze moesten dienen als curiosum op wereldtentoonstellingen in Antwerpen (1885 en 1894), Brussel (1897) en elders. Die ‘menselijke dierentuinen’ bleven bestaan, ook nadat België het bestuur over Congo had overgenomen van koning Leopold II in 1908. Zelfs op Expo 58, nauwelijks twee jaar voor de Congolese onafhankelijkheid, werden nog Congolezen tentoongesteld.

Vanaf het einde van de 19de eeuw werden enkele Congolese jongens en meisjes naar België gebracht om een westerse opleiding te volgen. Ook enkele matrozen vestigden zich in het land, en tijdens de Eerste Wereldoorlog namen 32 Congolezen dienst in het Belgisch leger.

Maar de Belgische overheid moedigde immigratie vanuit Congo zeker niet aan. Pas na de Tweede Wereldoorlog liet ze met mondjesmaat toe dat kleine, uitgekozen groepen Congolezen naar het ‘moederland’ kwamen. Zij maakten deel uit van de zogenoemde ‘évolués’, de geëuropeaniseerde Congolese elite in wording. Ook voetballers als Léon Mokuma en meer en meer studenten kwamen naar België. Die laatsten vestigden zich in Matonge, zo genoemd naar een wijk in Kinshasa. De eerste restaurants, kapsalons en discotheken stammen uit die tijd.

Na de Congolese onafhankelijkheid in 1960 bleef de wijk een plaats van aankomst voor emigranten uit Congo. Vanaf 1965 kwamen de eerste politieke vluchtelingen – tegenstanders van dictator Mobutu. Maar de instroom bleef beperkt. Andere Europese landen trokken in verhouding meer migranten uit hun voormalige kolonies aan. Pas vanaf de jaren 1990, met het geweld in de laatste jaren van Mobutu’s regime, groeide de Congolese diaspora snel aan.

Matonge is allang geen exclusief Congolese wijk meer, dat was het eigenlijk nooit. Maar op 30 juni, de Congolese onafhankelijkheidsdatum, is het er nog altijd feest.

Ce récit a été réalisé par Geheugen Collectief pour FAAM - musée virtuel. 

À la découverte de l'AfricaMuseum

Kom je tijdens je bezoek aan het AfricaMuseum graag meer te weten over de renovatie van het museum? Of ben je benieuwd naar de oorsprong van de museumstukken? Dan biedt het AfricaMuseum je in de ErfgoedApp drie tours aan waarmee je het museum op een nieuwe manier kan ontdekken. Experts

ErfgoedAppTim Debroyer

AfricaMuseum - Audioguide : La parole aux experts

Dans différentes salles, des chercheurs de l'AfricaMuseum fournissent, dans un enregistrement audio, des explications supplémentaires sur la conception de la salle. Pour cette visite, il

ErfgoedAppErfgoedApp

AfricaMuseum - Exposition temporaire : Un art sans par

L'exposition est consacrée à l'histoire de l'art. Les grandes vitrines centrales présentent une importante collection de masques, de sculptures, de sculptures en ivoire et

ErfgoedAppErfgoedApp

Les cicatrices de Borgerhout : un héritage colonial

À Borgerhout, plusieurs lieux rappellent le passé colonial belgo-congolais. Les références publiques à l'Afrique du Sud g

ErfgoedAppErfgoedApp

À la recherche de ses racines : sur les traces de l'époque coloniale à Halle

Vous venez avec nous ? Il s'agit d'une expédition urbaine à la recherche des traces du Congo à Halle. Avec cette chasse au trésor familiale, nous souhaitons favoriser de nouvelles rencontres,

ErfgoedAppErfgoedApp

Gand coloniale ? Participez au débat !

Saviez-vous qu'on trouve à Gand des traces du passé colonial ? Pourquoi la statue de Léopold II a-t-elle été retirée du Zuidp

ErfgoedAppErfgoedApp